กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) เดินหน้ายกระดับความมั่นคงโครงสร้างพื้นฐานโทรคมนาคมของประเทศ จับมือ กสทช. NT และสองค่ายมือถือยักษ์ใหญ่ AIS-True วางแผนบริหารจัดการวิกฤติแบบบูรณาการ ครอบคลุมตั้งแต่การจัดลำดับความสำคัญการใช้งานอินเทอร์เน็ต (Priority Sector) การใช้ดาวเทียม LEO เป็นโครงข่ายสำรอง การป้องกันภัยไซเบอร์จาก AI ไปจนถึงระบบแชร์โครงข่ายร่วมกัน (National Roaming) เพื่อสร้างความเชื่อมั่นว่าการสื่อสารของภาครัฐและประชาชนจะไม่หยุดชะงักในทุกสถานการณ์ฉุกเฉิน

ดีอี นำทัพประชุมด่วน สร้างเกราะป้องกันโครงข่ายโทรคมนาคมระดับชาติ

วันที่ 13 พฤศจิกายน 2569 ณ ห้องประชุม 1101 ชั้น 11 กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) ไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) ได้เป็นประธานการประชุมเตรียมความพร้อมรับมือสถานการณ์วิกฤติที่อาจส่งผลกระทบต่อโครงข่ายสื่อสารโทรคมนาคมของประเทศ โดยมี แนน บุณย์ธิดา สมชัย รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม พร้อมด้วยผู้แทนจากหน่วยงานกำกับดูแลและผู้ให้บริการโครงข่ายหลักของประเทศเข้าร่วมอย่างพร้อมเพรียง ได้แก่ สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) บริษัท โทรคมนาคมแห่งชาติ จำกัด (มหาชน) หรือ NT รวมถึงสองผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่รายใหญ่อย่าง บริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) หรือ AIS และ บริษัท ทรู คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) หรือ True

การประชุมครั้งสำคัญนี้มีเป้าหมายหลักเพื่อทบทวน วางแผน และยกระดับมาตรการรับมือภัยคุกคามรูปแบบใหม่ รวมถึงภัยพิบัติทางธรรมชาติ และความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ที่อาจส่งผลกระทบต่อเสถียรภาพของระบบอินเทอร์เน็ตและการสื่อสารโทรคมนาคมของประเทศไทย โดยเน้นการทำงานร่วมกันอย่างไร้รอยต่อระหว่างภาครัฐและเอกชน เพื่อให้มั่นใจว่าเมื่อเกิดเหตุวิกฤติระดับชาติ ระบบสื่อสารหลักของประเทศจะยังคงทำงานได้อย่างต่อเนื่อง

ไชยชนก รมว.ดีอี ได้เปิดเผยภายหลังการประชุมว่า ที่ประชุมได้บรรลุข้อสรุปในการกำหนดแผนเตรียมความพร้อมรับมือกับสถานการณ์ฉุกเฉินระดับชาติ พร้อมทั้งเห็นพ้องให้มีการบูรณาการการซักซ้อมแนวทางปฏิบัติร่วมกันระหว่างทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยมีประเด็นสำคัญเร่งด่วนใน 2 มิติหลัก ได้แก่

1.การกำหนดกลุ่มเป้าหมายสำคัญ (Priority Sector): ที่ประชุมได้ร่วมกันกำหนดหลักเกณฑ์และจัดลำดับความสำคัญของหน่วยงานและภาคส่วนที่จำเป็นต้องใช้งานเครือข่ายอินเทอร์เน็ตและระบบสื่อสารเป็นอันดับแรก (Priority Sector) เช่น หน่วยงานด้านความมั่นคง โรงพยาบาล หน่วยกู้ภัย และระบบสาธารณูปโภคพื้นฐาน เพื่อบริหารจัดการแบนด์วิดท์และการใช้งานเครือข่ายให้มีประสิทธิภาพสูงสุด ในกรณีที่เกิดสถานการณ์วิกฤติที่ทำให้ปริมาณอินเทอร์เน็ตของประเทศถูกจำกัด

2.การบริหารความเสี่ยงโครงข่ายสำรองภาคพื้นดิน: ได้มีการสั่งการให้จัดทำแผนสำรองและประเมินความเสี่ยงอย่างครอบคลุมรอบด้าน โดยเฉพาะในกรณีที่เส้นทางโครงข่ายสำรองภาคพื้นดิน (Terrestrial Network) ซึ่งพาดผ่านประเทศเพื่อนบ้าน อาจเผชิญความเสี่ยงจากการถูกตัดขาด ความไม่สงบ หรือการถูกจำกัดการแชร์ปริมาณข้อมูล (Traffic) เพื่อให้ประเทศไทยมีเส้นทางเชื่อมต่อข้อมูลสำรองที่พึ่งพาตนเองได้และมีความเสถียรสูงสุด

กสทช. ยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยไซเบอร์ รับมือภัยคุกคาม AI และ Quantum

ในด้านการกำกับดูแลและความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ สำนักงาน กสทช. ได้รายงานความคืบหน้าการยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยของโครงข่ายโทรคมนาคมไทยให้ทันต่อเทคโนโลยีและภัยคุกคามยุคใหม่ โดยเมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2569 ที่ผ่านมา กสทช. ได้ออกประกาศปรับปรุงประมวลแนวทางปฏิบัติการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ ซึ่งได้เพิ่มเติมข้อกำหนดสำคัญเพื่อป้องกันภัยคุกคามรูปแบบใหม่ที่มีความซับซ้อนสูง ทั้งภัยคุกคามที่ขับเคลื่อนด้วยปัญญาประดิษฐ์ (AI) เทคโนโลยีควอนตัม (Quantum Computing) และการโจมตีผ่านระบบคลาวด์ (Cloud Security)

นอกจากนี้ ปัจจุบัน กสทช. อยู่ระหว่างเร่งดำเนินการจัดตั้ง ศูนย์เฝ้าระวังภัยไซเบอร์เฉพาะด้านโทรคมนาคม (Telecom CERT) เพื่อทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางในการเฝ้าระวัง ตรวจจับ และเตรียมความพร้อมรับมือการโจมตีทางไซเบอร์ที่มุ่งเป้ามายังโครงสร้างพื้นฐานด้านโทรคมนาคมของประเทศ โดยจะทำงานประสานร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ (สกมช.) และผู้ให้บริการโทรคมนาคมทุกรายตลอด 24 ชั่วโมง พร้อมกันนี้ กสทช. ยังได้ขอความร่วมมือให้ผู้ให้บริการโทรคมนาคมเร่งอัปเดตแผนการรับมือการโจมตีทางไซเบอร์รูปแบบใหม่ ๆ ที่ใช้เทคโนโลยี AI เข้ามาช่วยในการเจาะระบบหรือสร้างความเสียหายให้แก่โครงข่าย

NT ชูเทคโนโลยีดาวเทียม LEO เสริมแกร่งโครงข่ายสำรอง พร้อมซ้อมแผนรับมือเคเบิลใต้น้ำล่ม 100%

ด้าน บริษัท โทรคมนาคมแห่งชาติ จำกัด (มหาชน) หรือ NT ในฐานะผู้ดูแลโครงสร้างพื้นฐานโทรคมนาคมหลักของรัฐ ได้นำเสนอแผนปฏิบัติการเตรียมความพร้อมทั้งในมิติของโครงข่ายอวกาศและโครงข่ายใต้ทะเล ดังนี้

1. การนำดาวเทียมวงโคจรต่ำ (LEO) มาเป็นโครงข่ายสำรองฉุกเฉิน: NT ได้เตรียมแผนการบูรณาการเทคโนโลยีดาวเทียมวงโคจรต่ำ (Low Earth Orbit: LEO) อาทิ OneWeb ร่วมกับศักยภาพของดาวเทียมไทยคม 4, 6 และ 8 เพื่อใช้เป็นโครงข่ายสำรองในภาวะฉุกเฉิน และทำหน้าที่เป็นโครงข่ายเชื่อมโยงหลัก (Backhaul) สำหรับขยายสัญญาณโทรศัพท์เคลื่อนที่ไปยังพื้นที่ห่างไกล พื้นที่ชายแดน หรือพื้นที่ที่โครงข่ายภาคพื้นดินได้รับความเสียหาย รวมถึงการติดตั้งระบบสื่อสารผ่านดาวเทียมบนรถเคลื่อนที่ (Mobile Unit) เพื่อสนับสนุนการทำงานของศูนย์บัญชาการภัยพิบัติในพื้นที่เกิดเหตุได้อย่างทันท่วงที

และ 2. การเฝ้าระวังระบบเคเบิลใต้น้ำหลักทั้ง 9 เส้นทาง: NT ได้ยกระดับมาตรการเฝ้าระวังและดูแลรักษาระบบเคเบิลใต้น้ำระหว่างประเทศหลักของไทยทั้ง 9 เส้นทางอย่างเข้มงวด พร้อมกันนี้ ยังได้เตรียมแผนการฝึกซ้อมจำลองสถานการณ์วิกฤติขั้นรุนแรงที่สุด (Worst-Case Scenario) ในกรณีที่ระบบเคเบิลใต้น้ำเกิดความขัดข้องหรือเสียหายพร้อมกันทั้งหมด โดยแผนดังกล่าวเป็นการต่อยอดและถอดบทเรียนมาจากแผนรับมือสถานการณ์ความไม่สงบและการสู้รบในภูมิภาคตะวันออกกลางเมื่อปีที่ผ่านมา เพื่อรับประกันว่าการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตระหว่างประเทศของไทยจะยังคงมีทางออกสำรอง

AIS - True กางแผน BCP ระดับสูงสุด เสริมแกร่งเสาสัญญาณ-ตั้งศูนย์บัญชาการ 3 ระดับ

ในส่วนของภาคเอกชน ผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ทั้งสองรายได้แสดงความพร้อมอย่างเต็มที่ในการปกป้องโครงข่ายและดูแลผู้ใช้งานทั่วประเทศ โดยมีรายละเอียดการดำเนินงานที่สำคัญ ดังนี้

บริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) หรือ AIS ได้วางมาตรการเชิงรุกเพื่อรับมือกับภัยพิบัติทางธรรมชาติและภัยคุกคามทางไซเบอร์ ประกอบด้วย:

1.การป้องกันโครงข่ายจากอุทกภัย: AIS ได้ดำเนินการปรับปรุงและยกระดับความสูงของเสาสัญญาณ (Cell Site) ในพื้นที่เสี่ยงภัยน้ำท่วมทั่วประเทศ พร้อมติดตั้งระบบแบตเตอรี่สำรองที่มีความจุสูงขึ้น เพื่อให้สถานีฐานสามารถจ่ายสัญญาณได้อย่างต่อเนื่องแม้กระแสไฟฟ้าหลักจะถูกตัดขาด รวมถึงจัดเตรียมรถสถานีฐานเคลื่อนที่ (Mobile Unit) เพื่อเข้าพื้นที่เสริมสัญญาณได้ทันที

2.การกระจายความเสี่ยงเคเบิลใต้น้ำและทีมเฝ้าระวัง 24 ชม.: AIS ได้จัดเตรียมเส้นทางเคเบิลใต้น้ำสำรองมากกว่า 1 เส้นทาง โดยเลือกเส้นทางที่หลีกเลี่ยงพื้นที่เสี่ยงต่อความขัดแย้งทางทหารหรือสงคราม ควบคู่ไปกับการจัดตั้งทีมวิศวกรผู้เชี่ยวชาญเพื่อเฝ้าระวังและบริหารจัดการโครงข่ายตลอด 24 ชั่วโมง ซึ่งหากตรวจพบความผิดปกติหรือการโจมตีทางไซเบอร์ขนาดใหญ่ เช่น การโจมตีแบบ DDoS (Distributed Denial of Service) ทีมงานจะสามารถเข้าสกัดกั้นและแก้ไขได้ทันที เพื่อไม่ให้ส่งผลกระทบต่อการใช้งานของประชาชนทั่วไป

ขณะที่ บริษัท ทรู คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) หรือ True ได้ยกระดับแผนบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ (Business Continuity Plan: BCP) ให้ครอบคลุมทุกมิติการให้บริการ ตั้งแต่บริการอินเทอร์เน็ตความเร็วสูง (BroadBand), บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ (Mobile), กิจการกระจายเสียงและโทรทัศน์ (Broadcasting), ศูนย์ข้อมูล (Data Center), คลังสินค้า (Warehouse) ไปจนถึงจุดให้บริการลูกค้า (Customer Touchpoints)

นอกจากนี้ True ยังได้ดำเนินการซักซ้อมและตรวจสอบระบบภายในอย่างสม่ำเสมอ รวมถึงการทดสอบจำลองสถานการณ์วิกฤติขั้นสูงสุด (Stress Test) เพื่อให้มั่นใจว่าหากเกิดเหตุขัดข้อง ทีมวิศวกรจะสามารถกู้คืนระบบให้กลับมาทำงานเป็นปกติได้ในเวลาที่รวดเร็วที่สุด โดยเมื่อเกิดเหตุวิกฤติ True สามารถเปิด ศูนย์บัญชาการเหตุการณ์ (Incident Command) ได้ทันที ซึ่งแบ่งโครงสร้างการบริหารจัดการออกเป็น 3 ระดับอย่างชัดเจน ได้แก่

ระดับผู้บริหาร: ทำหน้าที่กำหนดนโยบาย ทิศทาง และการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์

ระดับศูนย์สั่งการ: ทำหน้าที่ประสานงานกลาง บริหารจัดการทรัพยากร และติดตามสถานการณ์แบบเรียลไทม์

ระดับปฏิบัติการ: ทีมวิศวกรและเจ้าหน้าที่ภาคสนามที่เข้าดำเนินการแก้ไขปัญหาและกู้คืนโครงข่ายในพื้นที่

ผลักดันโมเดล National Roaming แชร์เสาสัญญาณยามวิกฤติ พร้อมแนะแนวทางประชาชนลดตื่นตระหนก

อีกหนึ่งความสำคัญของการประชุมครั้งนี้ คือการหารือแนวทางการบูรณาการทรัพยากรร่วมกันหากเกิดเหตุวิกฤติระดับประเทศ ผ่านกลไก การแชร์เสาสัญญาณและโครงข่ายร่วมกัน (National Roaming) ซึ่งจะช่วยให้ผู้ใช้บริการของค่ายมือถือหนึ่งสามารถข้ามไปใช้งานสัญญาณของอีกค่ายหนึ่งได้โดยอัตโนมัติในพื้นที่ที่โครงข่ายหลักล่ม โดยที่ประชุมได้แบ่งแผนการดำเนินงานออกเป็น 2 ส่วนสำคัญ คือ

ส่วนที่ 1: แผนระบบสื่อสารสำรองสำหรับหน่วยงานราชการและหน่วยปฏิบัติการฉุกเฉิน

ส่วนที่ 2: แผนระบบสื่อสารสำหรับประชาชนทั่วไป

เพื่อให้การสื่อสารในภาวะวิกฤติเป็นไปอย่างมีระบบและไม่ซ้ำซ้อน ที่ประชุมได้มอบหมายให้ สำนักงาน กสทช. ทำหน้าที่เป็นแกนหลักในการสื่อสารข้อมูลข่าวสารให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน รวมถึงการจัดทำชุดความรู้และคำแนะนำให้แก่ประชาชนว่า ในกรณีที่เกิดเหตุฉุกเฉินหรือภัยพิบัติ ควรปรับพฤติกรรมการใช้งานโทรศัพท์มือถืออย่างไร เช่น การลดการใช้งานที่ไม่จำเป็น หรือการจัดลำดับความสำคัญในการติดต่อสื่อสาร เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดภาวะโครงข่ายหนาแน่นเกินพิกัด (Network Congestion) และช่วยลดความตื่นตระหนกของประชาชนในวงกว้าง

ในระยะถัดไป กระทรวงดีอี ได้มอบหมายให้ กสทช. เร่งประสานงานร่วมกับหน่วยงานด้านความมั่นคงและบรรเทาสาธารณภัย ได้แก่ กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.), สำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.), สำนักงานคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ (สกมช.) และผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ทุกราย เพื่อนำแผน BCP ของแต่ละหน่วยงานมาบูรณาการเข้าด้วยกัน พร้อมทั้งจัดให้มีการซักซ้อมแผนร่วมกันอย่างเป็นรูปธรรม และจัดทำ คู่มือแนวทางปฏิบัติร่วมกัน (Standard Operating Procedure: SOP) เพื่อใช้เป็นมาตรฐานกลางในการรับมือวิกฤติเครือข่ายสื่อสารของประเทศไทยอย่างยั่งยืนต่อไป